De Utrechtse organisatie de emigratie generatie is in 2017 gestart met haar activiteiten. Ze verzamelt levensverhalen van mensen, die in andere landen geboren werden. De meesten al lang geleden. Hoe was hun kindertijd op een andere plek in de wereld? Waarom en wanneer kwamen ze naar Utrecht? Hoe lukte het hen om hier hun leven op te bouwen?
TEKST: Marja de Ruiter | FOTO’S: Lucy Nieuwdorp
Kirsten (projectleider): ‘De emigratie generatie is ontstaan als sociaal en educatief ontmoetingsproject. De komst van mensen van overal naar onze stad Utrecht zien we als een gezamenlijke geschiedenis. Van deze verhalen kunnen we heel veel leren. Een belangrijk doel van de emigratie generatie is het verbinden van generaties. Dat gebeurt onder andere door het geven van gastlessen op basisscholen in de groepen 7 en 8, op de weekendschool in het Rietveld College en in het middelbaar en hoger onderwijs. Door de verhalen van migrantenouderen ontstaat in de klas meer begrip voor de diversiteit aan achtergronden van de kinderen in de klas.’
Grote bruine koffer
De kinderen krijgen gastlessen over emigratie en cultureel erfgoed. Er staat een grote bruine koffer op tafel. Wat zou er in zitten? De koffer zit vol met voorwerpen die migranten meenamen toen ze naar Nederland kwamen. De kinderen krijgen een interview-training. De migrantenoudere vertelt zijn/haar levensverhaal. Kinderen en de vertelopa’s en oma’s (zo noemen we de migrantenoudere) gaan samen in gesprek. De kinderen schrijven een verhaal of gedicht over het gesprek (en maken soms ook tekeningen) en geven een presentatie.
De vertelopa’s en oma’s
Kirsten: ‘Er zijn op dit moment zo’n dertig verhalenvertellers actief. Kern is de groep mensen die in de jaren vijftig tot zeventig naar Nederland is gekomen. Eerst kwam er een grote groep Nederlands sprekende mensen uit Indonesië en de Molukken. In de jaren zestig en zeventig kwamen er veel gastarbeiders uit Marokko en Turkije naar Nederland. En Surinamers en Antillianen. We hebben ook vertellers uit andere landen, zoals Spanje en Griekenland. De vertellers vormen een hechte groep. We komen gemiddeld eenmaal per maand bij elkaar. In Buurtcentrum de Jager in Overvecht, maar ook op andere plekken in de stad.’
‘De komst van mensen van overal naar onze stad, wij zien dat als gezamenlijke geschiedenis. En na alle jaren weten we ook: van deze verhalen kunnen we heel wat leren.’ – De Emigratie Generatie
Gastvrij
Ilse (79) is leerkracht en geeft nog steeds bijlessen aan kinderen. Ilse: ‘Ik kwam als zesjarige in 1950 vanuit Indonesië naar Nederland. De Tweede Wereldoorlog was voorbij. Indonesië riep de onafhankelijkheid uit en wilde geen kolonie meer zijn van Nederland. Honderdduizenden Nederlanders, Indische Nederlanders en Molukkers werden gedwongen om te emigreren en kwamen per schip naar Nederland. We werden niet echt gastvrij ontvangen en hadden in het begin moeite om hier een leven op te bouwen. Ik zag er anders uit dan de autochtone Nederlandse kinderen. Ik ben getrouwd (geweest) met een Antilliaan en heb ook een aantal jaren op de Antillen gewoond. Ik vind het elke keer weer leuk om mijn verhaal op scholen te vertellen. Kinderen zijn nieuwsgierig en vragen van alles.’

Trots op mijn roots
Carlo (82): ‘Ik kwam in 1962 vanuit Suriname naar Nederland. Ik vond werk in de elektrotechniek en later in de ICT. Surinamers en Antillianen komen vooral naar Nederland om hun kinderen hier te laten studeren. Dat was ook mijn reden. Ik woon al heel lang met veel plezier in Overvecht en geniet vooral van de groene omgeving waar ik woon. Ik ga nog wel regelmatig op bezoek in Suriname. Mijn kleinkind is zelf ook nieuwsgierig naar mijn verleden in Suriname. Ik ben trots op mijn roots en dat wil ik graag uitdragen.’
Respect voor elkaars cultuur
De emigratie generatie streeft naar een samenleving waarin mensen gezien worden voor wie ze zijn. Waar begrip en respect voor elkaar is. Dat gebeurt niet alleen door het geven van lessen op scholen. Er worden ook activiteiten voor Utrechters in het algemeen georganiseerd.
Dit doen ze door samen te werken met organisaties als de bibliotheek, stichting Asha en Oud Utrecht. Op social media (zoals Facebook) vind je veel activiteiten van de emigratie generatie terug. Zoals recent op 5 mei: Wat betekent vrijheid voor jou? Een tentoonstelling in de bibliotheek Neude met gedichten over vrijheid, een expositie in de Watertoren. Op de website staan veel interessante verhalen in de vorm van een verhalenkoffer.
Afgelopen mei (2026) werd de Utrechtse Erfgoedprijs gewonnen. Gedeputeerde Rob van Muilekom van de provincie Utrecht: ‘De emigratie generatie laat zien hoe belangrijk het is dat persoonlijke verhalen worden doorgegeven aan de volgende generatie. Jongeren bouwen aan de toekomst van morgen. Juist de verhalen uit het verleden en het heden helpen om die toekomst een stukje mooier te maken.’
Interesse?
De emigratie generatie kan altijd docenten voor gastlessen op scholen gebruiken. Ze zoekt nog meer vertellers, bijvoorbeeld uit China, Italië en Griekenland. Iedereen met een emigratieverhaal is welkom. Ben je als school geïnteresseerd? Neem dan ook vooral contact op met:
Kirsten van der Poel
telefoon: 06 14 59 33 23
e-mail: kirsten@emigratiegeneratie.nl
Kijk voor meer informatie op www.emigratiegeneratie.nl



